روغن گل مغربی

نام‌های رایج: روغن گل مغربی، پریم رز، EPO

روغن گل مغربی (EPO)، که از دانه‌های Oenothera biennis گرفته می‌شود، به دلیل اثرات درمانی بالقوه‌اش در بیماری‌های التهابی مختلف مورد توجه قرار گرفته است. این گیاه بومی آمریکای شمالی و جنوبی است که در سراسر اروپا و بخش‌هایی از آسیا نیز رشد می‌کند. بومیان آمریکا شیره ساقه و برگ‌های گیاه را برای درمان التهاب پوست، کبودی و زخم‌های جزئی روی پوست می‌مالیدند و از برگ‌ها به صورت خوراکی برای اختلالات دستگاه گوارش و گلودرد استفاده می‌کردند.

روغن گل مغربی سرشار از اسیدهای چرب ضروری (EFA)، از جمله اسید لینولئیک (LA) (74-70٪) و اسید گاما-لینولنیک (GLA) (10-8٪) است که پیش‌ساز مواد ضد التهابی در بدن است و به بهبود علائم سندرم پیش از قاعدگی، کنترل علائم یائسگی، کاهش علائم آرتریت روماتوئید، بهبود التهاب در بدن، اگزمای آتوپیک، اندومتریوز، درد سینه و … کمک می‌کند.

گاما لینولنیک اسید (GLA) یک اسید چرب امگا 6 است که در بدن به ترکیبات ضدالتهابی تبدیل می‌شود و در روغن‌های گیاهی مانند روغن گل مغربی، روغن گل گاوزبان و روغن سیاه‌دانه یافت می‌شود. این اسید چرب نقش مهمی در سلامت پوست، تنظیم هورمون‌ها و بهبود عملکرد سیستم ایمنی دارد. بدن انسان نمی‌تواند GLA را به طور طبیعی تولید کند، بنابراین باید از طریق رژیم غذایی یا مکمل‌ها دریافت شود. GLA به پروستاگلاندین E1 (PGE1) ، یک واسطه قوی ضد التهابی که می‌تواند پاسخ‌های ایمنی را تعدیل کرده و التهاب را کاهش دهد، متابولیزه می‌شود.

علاوه بر این، روغن گل مغربی حاوی ترکیبات زیست فعال دیگری مانند فلاونوئیدها و فنولیک‌ها است که دارای خواص آنتی‌اکسیدانی و ضد التهابی هستند. پلی‌فنول‌ها و فلاونوئیدهای شناسایی شده در مطالعات عمدتاً اسید گالیک، اسید کافئیک، اپی‌کاتچین، اسید کوماریک، اسید فرولیک، روتین و اسید رزمارینیک بودند.

نقش و فواید روغن گل مغربی

• کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی

سندرم پیش از قاعدگی مجموعه‌ای از 150 علامت بالینی رفتاری، روحی-روانی و فیزیکی از جمله حساسیت به لمس سینه‌ها، درد شکم، درد پشت، تحریک‌پذیری، اضطراب، افسردگی، خستگی، سردرد، آکنه و … در فاز لوتئال سیکل قاعدگی است که تعداد زیادی از زنان را قبل از قاعدگی تحت تأثیر قرار می‌دهد و کیفیت زندگی را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. علیرغم گزینه‌های درمانی مختلف مانند هورمون‌ها، ضد پروستاگلاندین‌ها، ویتامین‌ها، مکمل روغن گل مغربی به دلیل تأثیر مثبت PGE1 بر حساسیت غیرطبیعی به سطح پرولاکتین در گردش خون می تواند به تنظیم تعادل هورمونی کمک کرده و علائم سندروم پیش از قاعدگی مانند دردهای شکمی، حساسیت سینه، تغییرات خلقی و تحریک‌پذیری را کاهش دهد. این مکمل با تأثیر بر التهابات هورمونی و کاهش پروستاگلاندین‌های التهابی، باعث کاهش گرفتگی‌های عضلانی و تنظیم سیکل قاعدگی می‌شود و به همین خاطر در بیماران مبتلا به PMS پیشنهاد می‌شود.

• بهبود علائم یائسگی و کاهش گرگرفتگی

در دوران یائسگی، به دلیل کاهش سطح استروژن، بسیاری از زنان گرگرفتگی، تعریق شبانه، نوسانات خلقی و خشکی پوست را تجربه می‌کنند. گشادی عروق محیطی، جریان خون پوست را افزایش می‌دهد که با جوش، تعریق (به ویژه در قفسه سینه، صورت و گردن) و لرز همراه است. پیش‌بینی شده است که مدت زمان علائم یائسگی حدود 4 تا20 سال است و با وجود این واقعیت که هر دوره گرگرفتگی معمولاً کمی زمان می‌برد (1 تا 5 دقیقه و گاهی 1 ساعت)، کاهش کیفیت زندگی مسئله مهمی است. بنابراین، گزینه‌های درمانی مختلفی مانند رفتاردرمانی و دارودرمانی معرفی شده‌اند؛ کلونیدین، عوامل سروتونرژیک و غیره که عمدتاً به دو دسته داروهای هورمونی و غیر هورمونی تقسیم می‌شوند. مصرف روغن گل مغربی یکی از روش‌های غیر هورمونی درمان گرگرفتگی یائسگی است. روغن گل مغربی با تأمین اسیدهای چرب ضروری، می‌تواند به تنظیم فعالیت‌های هورمونی و کاهش شدت علائم یائسگی کمک کند و کیفیت زندگی بانوان را در این دوره بهبود بخشد.

• بهبود علائم خشکی واژن

خشکی واژن عمدتاً ناشی از کاهش سطح هورمون استروژن است که به‌ویژه در دوران یائسگی، شیردهی یا به دنبال برخی بیماری‌ها مانند دیابت و سندروم شوگرن شایع است. همچنین، مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی، ضد استروژن و داروهای درمانی برای فیبروم‌ها یا اندومتریوز می‌تواند موجب خشکی واژن شود. عواملی مانند عدم تحریک جنسی کافی، استرس، استفاده از محصولات بهداشتی معطر یا تحریک‌کننده نیز می‌توانند این مشکل را تشدید کنند.

برخی از خواص روغن گل مغربی برای خشکی واژن عبارت‌اند از:

• بهبود گردش خون در ناحیه لگن
• تسکین التهاب‌های مرتبط با خشکی واژن
• کمک به حفظ رطوبت در ناحیه واژن
• حفظ خاصیت الاستیسیته و رطوبت بافت‌های واژن
• کمک به تعادل هورمون‌ها
• کاهش دردهای پستانی ناشی از تغییرات هورمونی (ماستالژی)

حدود 70٪ از زنان در دوران قاعدگی و پیش از آن دچار درد و حساسیت در سینه‌ها می‌شوند که طبیعی و فیزیولوژیکی یا شدید و ندولار است و ناشی از تغییرات هورمونی است. گزینه‌های درمانی شامل دریافت دارو، کاهش چربی در رژیم غذایی و قطع درمان هورمونی (مصرف قرص‌های ضدبارداری خوراکی) می باشد. با وجود همه این روش‌های درمانی، روغن گل مغربی با عوارض جانبی خیلی کم (2٪)، اولین انتخاب برای اکثر بیماران است. روغن گل مغربی به عنوان منبعی غنی از GLA با اثر بر مسیرهای التهابی و کاهش تولید مواد التهابی در بدن، می‌تواند شدت این دردها را کم کند و موجب کاهش حساسیت و تورم پستان‌ها شود.

• تسکین درد و کاهش التهاب مفاصل در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید

رماتیسم که به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین بیماری‌های خودایمنی شناخته می‌شود با درگیر کردن مفاصل، به غضروف و استخوان آسیب می‌رساند. مطالعات بالینی نشان داده‌اند که ترکیبات روغن گل مغربی به ویژه GLA با مهار تولید فاکتورهای التهابی (لوکوترین‌ها و اینترلوکین‌های التهابی نظیر IL-1 و (TNF-α، به کاهش التهاب و درد مفاصل کمک می‌کند. این اسید چرب به بهبود انعطاف‌پذیری مفاصل، کاهش تورم و کاهش نیاز به داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی  (NSAIDs)کمک می‌کند و التهابات مزمن را مهار می‌کند.

• تقویت سلامت پوست و بهبود مشکلات پوستی مانند اگزما و خشکی

روغن گل مغربی دارای خواص مرطوب‌کنندگی و ضدالتهابی است که می‌تواند به کاهش التهاب، خارش و پوسته‌ریزی پوست در افراد مبتلا به اگزما و خشکی شدید پوست کمک کند. این روغن همچنین با تقویت ساختار سلولی پوست، باعث حفظ رطوبت و بهبود خاصیت کشسانی پوست می‌شود. این مکمل با کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از رادیکال‌های آزاد، به کاهش چین ‌و چروک و حفظ جوانی پوست کمک می‌کند.

بهبود آکنه، یکی دیگر از کاربردهای مهم روغن گل مغربی در بهبود سلامت پوست است. آکنه، به‌ویژه آکنه‌های هورمونی که می‌تواند ناشی از عدم تعادل هورمونی و افزایش تولید چربی در پوست باشد، معمولاً در دوره‌های خاصی از زندگی مانند بلوغ، قاعدگی یا یائسگی ظاهر می‌شوند. روغن گل مغربی با تنظیم تولید چربی و کاهش التهاب‌های زیرپوستی، به کاهش شدت آکنه کمک می‌کند. علاوه بر این، تأثیر آن بر تنظیم هورمون‌ها می‌تواند به کاهش بروز آکنه‌های هورمونی و بهبود کلی ظاهر پوست منجر شود.

• دیابت شیرین (DM)

دیابت اخیراً شیوع فزاینده‌ای داشته و می‌تواند در مراحل مزمن، اندام‌های مختلفی مانند کلیه، مغز، قلب و سایر اندام‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. برخی آزمایش‌ها ادعا کرده‌اند که در حیوانات و انسان‌های مبتلا به دیابت، ناهنجاری‌ها در اسیدهای چرب امگا 6 غشای گلبول‌های قرمز و پلاکت‌های سرم، می‌تواند افزایش یابد. با توجه به اینکه امگا 3 در بدن ساخته نمی شود و برای ساختن امگا 6 به دریافت امگا 3 از طریق غذا نیازمندیم، کاهش سطح انسولین، فرآیند ساخته شده امگا 6 را مسدود کرده و ساخت متابولیت های پیش‌ساز پروستاگلاندین ها و ایکوزانوئیدها را افزایش می دهند. همه اینها می‌توانند منجر به عوارض قلبی عروقی در طول بیماری دیابت شوند. در نتیجه، پیشنهاد شده که دوزهای بالای LA و GLA می‌توانند در بهبود نوروپاتی و کاهش خطر اختلالات قلبی عروقی مؤثر باشند.

• درماتیت مزمن دست‌ها

تا آنجا که می‌دانیم، درماتیت مزمن دست با شیوع ۲ تا ۴۴ درصد، دلایل پاتولوژیک چند عاملی دارد. افزایش نفوذپذیری پوست به موادی که در شرایط عادی منجر به هیچ واکنشی نمی‌شوند، سبب تحریک پوست می‌شود. اولین خط درمان، شناسایی علت بیماری (آلرژن‌های احتمالی یا مواد تحریک‌کننده) و جلوگیری از ارتباط با آنها است. استروئیدهای موضعی یا سیستمیک و گاهی اوقات آنتی‌بیوتیک‌ها به عنوان درمان‌های دارویی انتخابی استفاده می‌شوند. علیرغم این درمان‌های دارویی، مکمل روغن گل مغربی می‌تواند از طریق نقش GLA در افزایش نفوذپذیری آب در سد اپیدرمی مؤثر باشد.

• کاهش دردهای قاعدگی

گاما لینولنیک اسید موجود در قرص روغن گل مغربی به کاهش تولید پروستاگلاندین‌های التهابی مسئول درد قاعدگی کمک کرده و موجب آرام‌سازی عضلات رحم می‌شود. این اثرات به تسکین درد و کاهش انقباضات منجر می‌شود و در نتیجه به کاهش دردهای قاعدگی کمک می‌کند. علاوه بر این، گاما لینولنیک اسید به تنظیم فعالیت هورمونی بدن کمک می‌کند که می‌تواند تأثیر مثبتی بر تسکین علائم مرتبط با قاعدگی داشته باشد. به این ترتیب، استفاده از قرص گل مغربی می‌تواند به کاهش شدت و مدت دردهای قاعدگی منجر شود و بهبود کیفیت زندگی در این دوره را فراهم کند.

• سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

سندرم تخمدان پلی کیستیک، با شیوع 5 تا 15 درصد، یکی از شایع‌ترین اختلالات هورمونی در زنان و عموماً ناشی از اختلال عملکرد سیستم غدد درون ریز (عمدتاً هیپرآندروژنیسم تخمدان) است و با علائمی مانند قاعدگی نامنظم، افزایش سطح هورمون‌های آندروژن، تشکیل کیست‌های متعدد در تخمدان‌ها، چاقی، هیرسوتیسم (پرمویی با الگوی مردانه) و آکنه همراه است. عوارض مختلفی مانند افزایش کلسترول LDL، غلظت پایین HDL اضافه وزن و چاقی، خطر ابتلا به دیابت نوع 2 (T2DM) و بیماری عروق کرونر قلب (CVD) را در بیماران مبتلا به PCOS افزایش می‌دهند. ترکیبات ضدالتهابی و تنظیم‌کننده هورمونی روغن گل مغربی می‌توانند به کاهش علائم این بیماری کمک کنند.

برخی خواص GLA موجود در روغن گل مغربی برای تنبلی تخمدان عبارت‌اند از:

• تنظیم سطح هورمون‌ها
• کاهش اندازه کیست‌های تخمدانی و بهبود تخمک‌گذاری
• کاهش التهاب در بدن
• بهبود حساسیت به انسولین در زنان مبتلا به PCOS و مقاوم به انسولین
• کاهش حساسیت سینه
• هیپرکلسترولمی

اختلال در سطح لیپوپروتئین در پلاسما، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و عروق کرونر قلب (CHD) را افزایش می‌دهد. برخی عوامل خطر دیگر مانند دیابت، سیگار کشیدن و افزایش سن می‌توانند نقش مهمی در کاهش HDL و افزایش LDL داشته باشند. دو مطالعه کارآزمایی بالینی کنترل‌شده برای ارزیابی تأثیر مصرف خوراکی روغن گل مغربی بر بهبود سطح لیپوپروتئین طراحی شدند و نتایج آنها کاهش سطح LDL را نشان داد. در نتیجه، به نظر می‌رسد روغن گل مغربی در تنظیم کاهشی هیپرکلسترولمی مؤثر است.

مصرف پریم رز در دوران بارداری:

یکی از مهم‌ترین کاربردهای روغن گل مغربی در دوران بارداری، آماده‌سازی بدن برای زایمان است. این روغن به دلیل تأثیر بر تولید پروستاگلاندین‌ها در بدن، به افزایش انعطاف‌پذیری دهانه رحم کمک می‌کند. پروستاگلاندین‌ها گروهی از ترکیبات طبیعی در بدن هستند که نقش مهمی در تحریک انقباضات رحمی و باز شدن دهانه رحم ایفا می‌کنند. استفاده از روغن گل مغربی در هفته‌های پایانی بارداری می‌تواند به نرم‌تر شدن دهانه رحم و کاهش زمان و سختی زایمان کمک کند. به همین دلیل، در بسیاری از موارد، این روغن به زنان بارداری که به دنبال زایمان طبیعی هستند، توصیه می‌شود. روغن گل مغربی ممکن است برای استفاده در دوران بارداری و شیردهی بی‌خطر باشد، اما شواهد قطعی نیست. عوارض جانبی گزارش شده از استفاده از روغن گل مغربی برای شروع زایمان عمدتاً خفیف بوده است، اما ایمنی طولانی مدت استفاده از روغن گل مغربی به این روش هنوز مشخص نشده است. مصرف روغن گل مغربی در دوران شیردهی غلظت اسید چرب ضروری گاما لینولنیک (GLA) را در شیر مادر افزایش می‌دهد، اما با اثرات مضر در نوزاد مرتبط نبوده است.

روش مصرف سافت ژل روغن گل مغربی

دوز دقیق و مدت زمان مصرف باید با توجه به شرایط فردی و تحت نظر پزشک تعیین شود، به‌ویژه برای افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای دارند یا داروهای خاصی مصرف می‌کنند . ایونینگ پریم رز بهتر است همراه با غذا و مقدار کافی آب مصرف شود تا جذب بهتری داشته باشد. استمرار مصرف حداقل ۸ تا ۱۲ هفته برای مشاهده نتایج مطلوب ضروری است.

تداخلات دارویی روغن گل مغربی

• مصرف همزمان این فراورده با داروی لیتیوم می تواند سبب افزایش غلظت خونی این دارو شود.
• مصرف همزمان این فراورده با داروهای ضدصرع مثل فنوباربیتال و فنوتیازین می تواند ریسک بروز تشنج را افزایش دهد.
• این فرآورده ممکن است در صورت مصرف همزمان با داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت ریسک خونریزی را افزایش دهد.
• در موارد نادر، واکنش‌های آلرژیک مانند خارش، بثورات پوستی یا تنگی نفس ممکن است رخ دهد، به‌ویژه در افرادی با سابقه آلرژی به گیاهان. در این صورت، مصرف باید فوراً قطع شده و به پزشک مراجعه شود. برای کاهش خطر، شروع با دوز کم و خرید از منابع معتبر توصیه می‌شود.